This is not only one of Miyagawa ’ s masterpieces but a world class masterpiece of black and white cinematography .. (বিতোপন বৰবৰাঃ জ্যোতিপ্ৰসাদৰ জয়মতীঃ জ্যোতি প্ৰপাতঃ সম্পাদক- দীপাংক হাজৰিকা প্ৰকাশকঃ ডঃ ভূপেন হাজৰিকা ফাউণ্ডেচনঃ প্ৰাগজ্যোতি কমিউনিকেচনছ গুৱাহাটীঃ ২০১৪ পৃঃ ১৪৬) । কুৰ ’ শ্বাৱাই ১৯৭৫ চনত আত্মজীৱনীত লিখিছে— কেমেৰামেন মিৱাগাৱা কাজুৱাই ১৯৫০ চনতহে সূৰ্যৰ ফালে কেমেৰাটোৱাই প্ৰথম ফটোগ্ৰাফী লৈছিল। তাৰ আগতে ভবা হৈছিল যে সূৰ্যৰ ফালে কেমেৰা পোনালে কেমেৰাৰ ভিতৰৰ ফিল্মখিনি জ্বলি যাব। কিন্তু ১৯৩৫ চনতে সেই কাম জ্যোতিপ্ৰসাদ আৰু ভূপাল শংকৰ মেহতাই সম্পাদন কৰি ইতিহাস ৰচনা কৰি গ ’ ল জয়মতী বোলছবিত। জ্যোতিপ্ৰসাদৰ ‘ জয়মতী ’ বোলছবিত বহুতো অভিনৱ আৰু হদয়স্পৰ্শী ‘ চিত্ৰ-অনুক্ৰম ’ ৰচনা কৰা হৈছে। বিতোপন বৰবৰাই উল্লিখিত ‘ জ্যোতিপ্ৰসাদৰ জয়মতী ’ প্ৰবন্ধটিত কেইবাটাও তেনেকুৱা অপূৰ্ব আৰু মৰ্মস্পৰ্শী দৃশ্যৰ ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছে। সেইখিনিৰ ভিতৰত জয়মতীক ৰজাৰ ঘৰলৈ ন-কইনাক নোৱাই-ধুৱাই নিয়াৰ দৰেই, নেপথ্যত বিয়ানাম গাই গাই ঘৰৰ পৰা উলিয়াই নিয়াৰ দৃশ্য, গদাপাণিয়ে ডালিমীৰ পৰা বিদায় লোৱা দৃশ্য, পুৰুষৰ বেশ ধৰি সেউতীয়ে এটা পুখুৰীৰ পাৰত দিলিহিয়াল ফুকনক লগ কৰাৰ দৃশ্য, দিলিহিয়াল ফুকনৰ সৈতে জয়মতীৰ সখী সেউতীয়ে ঘোঁৰা চেকুৰাই শক্ৰৰ সন্মুখীন হোৱা দৃশ্য, জয়মতীক জেৰেঙা পথাৰত শাস্তি দিয়াৰ দৃশ্য, জয়মতীয়ে মৃত্যুবৰণ কৰাৰ সময়ত ‘ সন্ধিয়া মাৰ যোৱা বেলি ’ মুভী কেমেৰাৰ আগেৰে জয়মতীক জেৰা-অত্যাচাৰৰ নায়ক গাঠি হাজৰিকা প্ৰমুখ্যে লোকসকল আঁতৰি যোৱা দৃশ্যসমূহ আৰু অনেক দৃশ্য জয়মতীৰ অতি অপূৰ্ব দৃশ্য। (বিতোপন বৰবৰাঃ উল্লিখিত প্ৰবন্ধত সবিশেষ।) যিসমূহ দৃশ্যই ‘ জয়মতী ’ বোলছবিক ৰসোত্তীৰ্ণ কৰি তুলিছে। ‘ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ ছাঁ-পোহৰ ’ গ্ৰন্থত অপূৰ্ব শৰ্মাই লিখিছে— ‘ ১৯৩৫ চনত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ ‘ জয়মতী ’ ৰে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ শুভাৰম্ভ হয়। জ্যোতিপ্ৰসাদৰ প্ৰতিভাৰ গুণত ই আছিল এক সুস্থ, বাস্তৱমুখী, অভাৱনীয়ভাৱে প্ৰেৰণাদায়ক প্ৰয়াস। জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা এজন বোলছবি পৰিচালক হিচাপে সৰ্বভাৰতীয় প্ৰেক্ষাপটত অথবা ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত জিলিকি থাকিব লাগিছিল। ’ সেই কাৰণ ব্যাখ্যা কৰি অপূৰ্ব শৰ্মাই পুনৰ লিখিছে— ‘ খুউব সম্ভৱ চলচ্চিত্ৰকাৰ হিচাপে জ্যোতিপ্ৰসাদৰ অসম্পূৰ্ণ প্ৰতিশ্ৰুতিৰ ফলতেই বা জাতি হিচাপে আমাৰ অতীত-ঐতিহ্যক ভাৰতীয় প্ৰেক্ষাপটত প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ আমাৰ ব্যৰ্থতাৰ বাবেই প্ৰচলিত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত জ্যোতিপ্ৰসাদৰ যথোপযুক্ত উল্লেখ নাই। কিন্তু উত্তৰ-পূব ভাৰতত চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰথম বাটকটীয়া হিচাপেই তেওঁৰ আলোচনা ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ ইতিহাসত প্ৰশ্নাতীতভাৱে প্ৰাসংগিক। ’ জ্যোতিপ্ৰসাদৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু পৰিচালনাৰ দক্ষতাৰ গুৰুত্ব অনুভৱ কৰি অপূৰ্ব শৰ্মাই পুনৰ লিখিছে— ‘ আলম আৰাৰ মুক্তিৰ মাত্ৰ চাৰি বছৰৰ পিছতেই আধুনিকতা আৰু কাৰিকৰী দিশত পশ্চাৎপদ, অসমত স্থানীয়ভাৱে অস্থায়ী ষ্টুডিঅ ’ নিৰ্মাণ কৰি, যন্ত্ৰপাতি ভাৰা কৰি আনি তেওঁ ‘ জয়মতী ’ নিৰ্মাণ কৰি উলিয়ায়। কাৰিকৰী আৰু অন্যান্য ত্ৰুটি সত্ত্বেও ‘ জয়মতী ’ ৰ সামগ্ৰিক দৃশ্যধৰ্মী গুণ (Visual quality) আৰু চলচ্চিত্ৰধৰ্মী অভিনয়ৰ (Cenematic acting) পৰাই চলচ্চিত্ৰ মাধ্যমটিৰ ওপৰত জ্যোতিপ্ৰসাদৰ যথোপযুক্ত জ্ঞান আৰু দখল অনুভৱ কৰিব পৰা যায়। তাতোধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা হ ’ ল যি সময়ত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰায়বোৰ ঠাইতে চলচ্চিত্ৰক আমোদ-বিলাসৰ সীমাবদ্ধ ৰখা হৈছিল, সেই সময়ত জ্যোতিপ্ৰসাদে এটা বুৰঞ্জী আশ্ৰিত কাহিনীৰ বাস্তৱ ৰূপহে তেওঁৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰখনৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰিছিল। ই তেওঁৰ শিল্পবোধ আৰু ৰুচিৰ সাক্ষ্য দিয়াৰ উপৰি তেওঁৰ দুঃসাহসিকতাকো নিশ্চয় প্ৰমাণ কৰে। ’ (অপূৰ্ব শৰ্মা অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ ছাঁ-পোহৰঃ দুৰ্গাচৰণ পূজাৰী স্মৃতি ন্যাসৰ হৈ প্ৰকাশক জ্ঞান পূজাৰীঃ ২০০১, পৃঃ ১০) । প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰুৱাই অতি আক্ষেপেৰে লিখিছে— ‘ বোলছবিখন নিৰ্মাণ কৰিবৰ বাবে জ্যোতিপ্ৰসাদে যি সংগ্ৰাম কৰিব লগা হ ’ ল আৰু যেনেবোৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হ ’ ব লগা হ ’ ল, সেয়া বৰ্ণনা কৰাতকৈ কল্পনাহে কৰিব পাৰি। ই আছিল প্ৰকৃততে এক দুঃসাহসিক উদ্যোগ। অসৎ কাৰিকৰসকলে তেওঁক প্ৰতাৰণা নকৰাহেঁতেন, জয়মতী এখন অসাধাৰণ বোলছবিত পৰিণত হ ’ লহেঁতেন ’ (প্ৰফুল্ল চন্দ্ৰ বৰুৱা উল্লিখিত প্ৰবন্ধ – পৃঃ ১১৮) হাজাৰ বাধা অতিক্ৰমি জ্যোতিপ্ৰসাদে প্ৰথম অসমীয়া বোলছবি ‘ জয়মতী ’ নিৰ্মাণ কৰিলে। যাৰ প্ৰতিটো চিন্তাই আছিল অসমীয়া, কাহিনী, সাজপাৰ, আ-অলংকাৰ, আচবাব, দৃশ্যসজ্জ, সংগীত… সকলো অসমীয়া। লুইতৰ পানী বৈ থাকিব। ‘ জয়মতী ’ ও জিলিকি থাকিব। জিলিকি থাকিব জ্যোতিপ্ৰসাদ অসমীয়া মানুহৰ হদয়ে হদয়ে। ডঃ অনিল শইকীয়া