অক্সফর্ড অভিধানে কোৱা মতে, এই পদটো ষ্টজান ষ্টিভ টেচিক (Stojan Steve Tesich) নামৰ এজন চর্বিয়ান-আমেৰিকান নাট্যকাৰে ১৯৯২ চনত ‘ দ্য নেশ্বন ’ পত্রিকাত প্রকাশিত তেওঁৰ এটা প্রবন্ধত প্রথম বাৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। যদিও ১৯৯২ চনতে প্রথম ব্যৱহাৰ (বা সৃষ্টি) ৰ উল্লেখ পােৱা যায়, পদটোৰ ব্যৱহাৰ একে বছৰতে প্রায় ২০০০ গুণ বাঢ়ি যায় ২০১৬ চনত। অক্সফর্ড অভিধানে ‘ পষ্ট-ট্ৰুথ ’ ক সেই বৰ্ষৰ ‘ বছৰটোৰ আন্তর্জাতিক শব্দ ’ হিচাপে ঘোষণা কৰে। অভিধানখনে ইয়াৰ অর্থ ব্যাখ্যা কৰিছে এনেদৰে— “ Post-truth (Adjective): Relating to or denoting circumstances in which objective facts are less influential in shaping public opinion than appeals to emotion and personal belief ” । সৰলভাৱে, পষ্ট-ট্ৰুথ বা ‘ উত্তৰ-সত্য ’ মানে হ ’ ল, ৰাজহুৱা মত নির্মাণ কৰিবৰ বাবে প্রকৃত সত্যতকৈ আবেগ আৰু ব্যক্তিগত বিশ্বাসক ব্যৱহাৰ কৰাটো। আৰু সৰলভাৱে কোৱা যায় যদি, মিছা আৰু মনেসজা কথাক ‘ সঁচা ’ বুলি, কল্পিত সত্যক বাৰে বাৰে সঁচা বুলি প্ৰচাৰ কৰি ৰাজহুৱা মতক নিজৰ ফলীয়া কৰাই হৈছে পষ্ট-ট্ৰুথ বা উত্তৰ সত্যৰ বৈশিষ্ট্য। আমি জানি বা নাজানি এই উত্তৰ সত্যক প্রত্যক্ষ কৰি আছোঁ ইতিমধ্যে। এই শব্দযুগলে নির্দেশ কৰা পাৰিপাৰ্শ্বিকৰ মাজেদি বাট বুলিব লাগিছোঁ কিছু বছৰ ধৰি। অপপ্রচাৰ, ভূৱা বাতৰি আৰু ট্রলিং হৈছে উত্তৰ-সত্য সময়ৰ অন্যতম শক্তিশালী হাথিয়াৰ। অপপ্রচাৰ আৰু ভূৱা বাতৰিৰ জৰিয়তে ইতিহাসৰ তথ্যত খেলিমেলি লগাবলৈ চেষ্টা কৰা হয়, অর্ধসত্যৰ জৰিয়তে ইতিহাসক নিজৰ মতে সজাব বিচৰা হয়, ইতিহাসৰ ভূৱা ব্যাখ্যা দাঙি ধৰা হয়; শূন্যৰ পৰাই একোটা ‘ বাতৰি ’ তৈয়াৰ কৰা হয়, এটা জনসমষ্টিৰ বিৰুদ্ধে আন এটা জনসমষ্টিক উচটনি দিয়া হয়। মূলতঃ প্রচাৰ কৰোঁতাৰ সুবিধা হোৱাকৈ অতীত, বর্তমানক সজাই পেলাব বিচৰা হয়। আৰু সাধাৰণতে এই অপ আৰু ভূৱা প্ৰচাৰবোৰৰ ভেদ ভাঙি দিয়া, ভাঙিব বিচৰা বা প্রকৃত সত্যটো দাঙি ধৰিব বিচৰাসকলক ট্রলিঙৰ জৰিয়তে অপদস্ত কৰিব বিচৰা হয়, ভয় খুৱাব বিচৰা হয়, তেওঁলোকৰ প্রকৃত সত্য উদ্ধাৰৰ চেষ্টাক বাৰণ কৰিব বিচৰা হয়। ৰাজহুৱাভাৱে অপদস্ত, মানসিক অত্যাচাৰ কৰাৰ উপৰি ট্ৰলিঙৰ জৰিয়তে বহু সময়ত আনকি হত্যা আৰু ধর্ষণৰো ভাবুকি প্রদান কৰা হয়। ইতিহাসে সাক্ষ্য দিয়ে, হিটলাৰৰ দিনতো পষ্ট-ট্ৰুথ যুগৰ হাথিয়াৰবোৰৰ ব্যৱহাৰ হৈছিল। ব্যৱহাৰ হৈছিল সফলতাৰে। জনতাক মিছা কথাৰে কেনেকৈ মোহিব পাৰি তাৰ ব্যাখ্যা হিটলাৰৰ আত্মজীৱনীৰ কেইবাঠাইতো পোৱা যায়। হিটলাৰৰ আত্মজীৱনী ‘ মাইন কাম্ফ ’ ৰ এঠাইত আছে: “ ডাঙৰ মিছা (big lie) ত সদায়েই বিশ্বাসযোগ্যতাৰ এক নির্দিষ্ট শক্তি থাকে, কাৰণ এটা জাতিৰ বিশাল জনতা সচেতনভাৱে বা স্বেচ্ছামূলকভাৱে তেওঁলোকৰ আবেগিক প্ৰকৃতিৰ গভীৰ স্তৰত সদায় সহজেই প্ৰদূষিত হয়; তেওঁলোকৰ আদিম সৰলতাৰ অভ্যন্তৰত তেওঁলোক বৰ সহজে সৰু মিছাতকৈ ডাঙৰ মিছাৰ চিকাৰ হয়, কাৰণ তেওঁলোকে সাধাৰণ বিষয়ত সৰু-সুৰা মিছা কথা ক ’ লেও ডাঙৰ মিছাৰ আশ্রয় ল ’ বলৈ সংকোচ কৰে। তেওঁলোকে নিজে এক প্রকাণ্ড মিথ্যা তৈয়াৰ কৰাৰ কথা ভাবিবতো নোৱাৰেই, আনেও সত্য বিকৃত কৰিব পাৰে বুলি পতিয়ন নাযায়। সেইবাবেই আনে তেনে কৰা বুলি তথ্য-প্রমাণৰ উমান পালেও তেওঁলোকে তাৰ কিবা বিকল্প ব্যাখ্যা আছে বুলিয়েই ভাবি থাকে। ” (মাইন কাম্ফ, দশম অধ্যায়, জেমছ মাৰ্ফিয়ে কৰা ইংৰাজী অনুবাদৰ পৰা) হিটলাৰৰ দিনত সামাজিক মাধ্যমবোৰ নাছিল, পৰম্পৰাগত মাধ্যমেৰেই উত্তৰ-সত্যক মানুহৰ মাজত বিলাই দিয়া হৈছিল। কিন্তু এতিয়া এইবোৰ বিলাবৰ বাবে পৰম্পৰাগত মাধ্যমৰ উপৰি মাৰাত্মকভাৱে শক্তিশালী সামাজিক মাধ্যমবোৰ আছে। ছেকেণ্ডতে লক্ষ্য-কোটি মানুহৰ মাজলৈ তথ্য এটা লৈ যোৱাৰ ক্ষমতা এই মাধ্যমবোৰৰ আছে। এই শক্তিৰে বলীয়ান অপপ্রচাৰ আৰু ভূৱা বাতৰিবোৰ নিমিষতে কেউফালে বিয়পি প্রচাৰ-কৰোঁতাৰ ইচ্ছা অনুযায়ী, হিটলাৰৰ ভাষাত, বিশাল জনতাৰ আদিম সৰলতাৰ অভ্যন্তৰত, ৰাজহুৱা মত নির্মাণ কৰি আছে!