এয়া৬৫বছৰ বয়সীযা বাতুলি দেৱীৰ কথা। ইতিমধ্যে বেলি লহিয়ালে, বাতুলি দেৱীয়ে এবস্তা শিল ভৰ্তি কৰিলে। তেওঁ কয় য়ে বেলিৰ পোহৰ থকালৈকে তেওঁ শিলভাঙি যাব। শিলৰ বর্দ্ধিত চাহিদাৰবাবেই নহয়, পৰম্পৰাগত শৈলীৰে হাতেৰে তৈয়াৰ কৰা সামগ্রীৰ চাহিদা নিম্নগামী হোৱাৰ বাবেও গোঠীৰ মহিলাসকলে শিলভঙা কামক পূর্ণকালীন জীৱিকা ৰূপে গ্রহণ কৰিছে। ইয়াৰ অধিকাংশ মহিলা ভূটিযা জনজাতিৰ। নৈপূণ্যতাৰ বাবে তেওঁলোক জনাজাত আছিল। প্ৰতিগৰাকী ভাল শিপিনী, তেওঁলোকে যিকোনো বস্তু হাতে বৈ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। কঠ, কম্বল, ছুয়েটাৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ভৰিত পিন্ধা মোজালৈকে। অঞ্চলটোত থকা ভেড়া ছাগলীৰ নোমেৰে তৈয়াৰ কৰিছিল। তাঁতশালত বহিবলৈ প্ৰতিগৰাকী ভূটিযা মহিলাই ভাল পায়। ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁলোকে উপার্জনো কৰিছিল। এই হাতৰ কলাই তেওঁলোকৰ বাবে সন্মানো কঢ়িযাই আনিছিল।সেইদিনবোৰ এতিযা এৰি অহা অতীত হৈ পৰিল বুলি বাতুলি দেৱীযে হুমুনিযাহ কাঢ়ে। কাঠৰ তাঁতশালবোৰ বানপানীত ভাঁহি গ' ল বা নষ্ট হৈছে, নতুনকৈ তৈয়াৰ কৰি লব লাগিব। বহুতৰ ঘৰৰ চুকত তাঁতশাল এতিয়া ধূলিৰে ঢাক খাই পৰিআছে। বানৰ ধবংসলীলাৰ মাজতো বাচি যোৱা দুই এখন তাঁতশাল আছে যদিও সেয়া শ বছৰীয়া পুৰণি। মাতৃৰ পৰা কন্যালৈ শাহুৰ পৰা বোৱাৰীলৈ সেইবোৰ হাত বাগৰি আহিছে। একেদৰে শিপিনীৰ পৰাও এটা প্ৰজন্ম পৰা আন এটা প্ৰজন্মলৈ আহি আছে। ৫২ বছৰীয়া কিচমাটি দেৱীযে কলে, একো নাথাকিলে ভূটীযা ছোৱালীহঁতে তাঁত বোৱা বা সুৰা তৈয়াৰ কৰা (ঘেহুঁৰ পৰা) কেনেকৈ শিকিব। খাঁটি উলেৰে ডাঠ কম্বল চুটখা তৈযাৰ কৰিছিল বুলি কলে ফুলমতীযে আৰু সেইবোৰ নবেম্বৰ মাহত জোলজিৱি মেলাত বিক্ৰী কৰিছিল। কম্বলবোৰ গধূৰৰ, কুমাওঁৰ শীতল জলবায়ুৰ বাবে ব্যৱহাৰৰ উপযোগী আছিল। আমাৰ দেউতাহঁত বা দাদহঁতে আলমোৰা আৰু পিথোৰাগড় চহৰলৈ গৈ চুটখা (কম্বল) বোৰ বিক্রী কৰিছিল।প্ৰতিখনৰ দাম ৩৫০০ টকাৰ পৰা ৬০০০ টকা দাম পৰ্যন্ত উঠে।দাম নির্ভৰ কৰে উলৰ গুনাগুণৰ ওপৰত। কিন্তু একোখন চুটখাপ্ৰস্তুত কৰিবলৈ অতি কষ্ট কৰিব লাগে আৰু সময়ো বহুত লাগে। ফুলমতীৰ মাতৃ সুপ্পু দেৱীযে এইদৰে কয়। তেও কয়যে গোটেই দিনটো যদি তাঁতশালত বহে, তেতিযাও এখন চুটখা সম্পূর্ণ কৰিবলৈ ১৫-২০ দিন লাগে। কেতিয়াবা এখন চুটখা সম্পূর্ণ কৰিবলৈ তিনিমাহ পৰ্যন্ত সময়ৰ দৰকাৰ হয়। ইমান কষ্টকৰভাবে তাঁতশালত বোৱা কম্বলবোৰ বিক্রী নোহোৱা হৈছে। কম্বল বা লেপ আজিকালি সস্তা দামত পোৱাৰ পাছত একোখন চুটখাত ২০০০ টকাতকৈ বেছি কোনেও দিব নিবিচাৰে। এইদৰে কয় সুপ্পু দেৱীযে। একোখন চুটখা ১০০ বছৰ পৰ্যন্ত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ উপৰিও মহিলাসকলে পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে থুলমা (আন এবিধ কম্বল) পাত্তু (মোটা উলৰ ৰাগ), পানখি (গাত লোৱা গৰম চাদৰ), ডান (কার্পেট) আৰু আছান (প্ৰার্থনা কৰোতে বহা কঠ) তৈয়াৰ কৰে।উজ্বল জ্যামিতিক আর্হি, মাংগলিক প্ৰতীক আৰু ফুলৰ তিব্বতীযা চিত্র কলাৰে সাদৃশ্য থকা শৈলীৰে কঠ আৰু কার্পেটবোৰ ৰুচিসম্পন্ন ভাবে আলংকৃত কৰা হয়। সম্প্রতি ৰাগ বা কঠ তৈয়াৰ কৰিবলৈ কেতিয়াবাহে তাঁতশালবোৰ ব্যৱহৃত হয়। দীঘল, ঠেক আৰু নিশ্চিদ্রভাৱে প্ৰস্তুত কৰা দুখন আছান ২০,০০০ টকাত বিক্রী কৰিব পাৰি আৰু ডাঙৰ কার্পেটবোৰৰ দাম বেচি হব। কিন্তু ক্রেতাৰ সংখ্যা একেবাৰে সীমিত। এতিযা কুমাঁওবাসীৰ ঘৰতো পৰম্পৰাগত থলুৱাভৱে প্ৰস্তুত কৰা উলৰ সামগ্রীৰ ঠাই লৈছে পাঞ্জাৱকে ধৰি সমতলৰ পৰা অহা তথা ভাৰত চীন সীমান্তৱর্তী বানিজ্যিৰ পৰা অনা নিম্নমানৰ ছিন্থেটিক কম্বল, চাদৰ আৰু ৰাগে। ভূটীযা সম্প্রদায়ৰ নিজৰ পূজা বা উত্সৱ উপলক্ষে এতিয়া মহিলাসকলে চুটখা তৈয়াৰ কৰে। ঘৰৰ পৰা ৰাজহুৱা পথলৈ ওলাবলৈ আৰু শিলভাঙিবলৈ আমিও ভাল নাপাও, কিন্তু বাদে উপাৰ্জন কৰাৰ বেলেগ কোনো উপায় আমাৰ ওচৰত নাই। বাতুলি দেৱীয়ে অলপ ওচৰতে শিলভাঙি থকা শান্তি দেৱীযে আমাক এইদৰে কয়। এতিয়া বাতুলি দেৱীৰ হাতত মাকোৰ পৰিৱর্তে শিলভঙা হাতুৰী আৰু চেপেনা। শিলভর্তি ভালেমান বস্তাৰ কাষতে দুজন লোককে বস্তাবোৰত শিলভর্তি কৰিবলৈ তেতিয়া ব্যস্ত হৈ আছিল। পিথোৰাগড় জিলাৰ ধাৰচুলা আৰু মুনস্যাৰি উন্নয়ন খণ্ডৰ যতে ততে ভঙা শিলগুটিৰ দমবোৰ দেখা যায়।