এই সম্পর্কে উদাহৰণ আৰু চিত্ৰসহ চমুকৈ লিখা। উত্তৰঃ গ্ৰাম্য আৰু পৌৰ সকলো ধৰণৰ বসতিক আকাৰ অনুসৰি যেতিয়া সৰুৰ পৰা ডাঙৰলৈ এটা নিৰ্ধাৰিত ক্ৰমত সজোৱা হয় তাকে বসতি শ্রেণীক্রম বোলা হয়। বসতি শ্রেণীক্ৰমত থকা বিভিন্ন আকাৰৰ বসতিসমূহৰ মাজত যেনে—গাঁও আৰু নগৰ আদিৰ অন্তৰ্ৱর্তী অংশত তেনে বিশেষ পার্থক্য দেখা নাযায়। ইয়াক বসতিৰ গ্ৰাম্য নগৰ অবিচ্ছিন্নতা বা গ্রাম্য-নগৰ সান্তত্যক বোলা হয়। এটা সম্পূর্ণ বসতি শ্রেণীক্ৰমত সাধাৰণতে গ্ৰাম্য পর্যায়ত কৃষিক্ষেত্রিকা ভিত্তিক বাসগৃহৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ক্ৰমে চুবুৰী আৰু গাঁওলৈ আৰু পৌৰ পৰ্যায়ত নগৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ক্ৰমে মহানগৰ, নগৰপুঞ্জ আৰু শীৰ্ষস্তৰত নগৰ সংহতি পোৱা যায়। উল্লেখযোগ্য যে লণ্ডন চহৰ হৈছে বিশ্বৰ সৰ্বপ্ৰথম মহানগৰী। বসতি শ্রেণীক্ৰমত থকা বসতিসমূহৰ পর্যায় বৃদ্ধিৰ লগে লগে কার্যকাৰিতা, সা-সুবিধা আৰু স্থানিক প্রসাব বৃদ্ধি পায় আৰু জনসংখ্যাও বৃদ্ধি পায়। সেইদৰে বসতি শ্রেণীক্ৰমৰ নিম্নতম স্তৰৰ পৰা পৰ্যায়ক্রমে বসতিৰ সংখ্যা হ্রাস পায়। অর্থাৎ এখন দেশত থকা গাঁৱৰ সংখ্যাৰ তুলনাত নগৰৰ সংখ্যা আৰু নগৰৰ তুলনাত মহানগৰৰ সংখ্যা যথেষ্ট কম হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০১ বৰ্ষৰ লোকপিয়ল মতে ভাৰতবৰ্ষত মুঠতে প্রায় ৬ লাখ গাঁও, আৰু ৫ হাজাৰ নগৰ আছিল। এখন | মহানগৰ বা নগৰপুঞ্জৰ জনসংখ্যা নগৰ এখনৰ জনসংখ্যাতকৈ বহু বেছি হয়। ২০০১ বৰ্ষৰ লোক পিয়লমতে ভাৰতবৰ্ষৰ যিকোনো এখন নগৰৰ জনসংখ্যা ৫ হাজাৰ হোৱাৰ বিপৰীতে মুম্বাই মহানগৰীৰ জনসংখ্যা আছিল ১৬ নিযুত। অসময়ৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্ববৃহৎ মহানগৰী গুৱাহাটীৰ জনসংখ্যা কেৱল মাত্র ৯ লাখ। ৰাজ্যখনৰ ১২৫ খন নগৰৰ কেৱল মাত্র ৭ খনহে । মহানগৰ। এই মহানগৰবোৰ জনসংখ্যা ১ লাখতকৈ বেছি।