মহান গণিতজ্ঞ শ্ৰীনিৱাস ৰামানুজনে আনুষ্ঠানিক উচ্চ শিক্ষা অবিহনেও গণিতৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰলৈ অভিনৱ অৱদান আগ বঢ়াইছিল। তেওঁৰ গৱেষণাপত্ৰ, চিঠি, টোকাবহী, আদিত লিপিৱদ্ধ কৰি যোৱা প্ৰমাণিত-অপ্ৰমাণিত তিনি সহস্ৰাধিক গাণিতিক ফলাফলে আজি মৃত্যুৰ এশ বছৰৰ পিছতো গণিতৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰ প্ৰভাৱিত কৰি আহিছে। অসুখৰ বাবে মাত্ৰ বত্ৰিছ বছৰ চাৰি মাহ চাৰি দিন বয়সতে মৃত্যু নোহোৱা হ ’ লে তেওঁ যে গণিতলৈ আৰু বহুতো অনবদ্য অৱদান আগ বঢ়ালেহেঁতেন সেই কথা অনস্বীকাৰ্য। ৰামানুজনৰ নাটকীয় জীৱন কাহিনী প্ৰায় সকলোৱে কম-বেছি পৰিমাণে জানে বা শুনিছে। ৰামানুজনৰ সততে উপলব্ধ জীৱনী কিছুমানত যক্ষ্মাত তেওঁৰ মৃত্যু হোৱা বুলি পোৱা যায়। কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ প্ৰকৃত কাৰণ যক্ষ্মা নাছিল। এই প্ৰবন্ধত ৰামানুজনৰ অসুখ আৰু আনুষঙ্গিক বিষয় কেইটামান আলোচনা কৰা হৈছে। ইংলেণ্ডত তিনি বছৰ থকাৰ পিছত ১৯১৭ চনৰ মে মাহত ৰামানুজনৰ জটিল অসুখ আৰম্ভ হ ’ ল। পিছৰ দুবছৰ তেওঁ বিভিন্ন চিকিৎসালয়, আৰোগ্য ভৱন আদিতেই কটাবলগীয়া হ ’ ল। প্ৰথমতে তেওঁক কেম্ব্ৰীজৰে থম্পচন লেনত থকা নাৰ্চিং হোষ্টেলত ভৰ্তি কৰোৱা হ ’ ল। উল্লেখযোগ্য যে এই নাৰ্চিং হোষ্টেলটো পিছলৈ ছাত্ৰাৱাসলৈ পৰিৱৰ্তিত কৰা হৈছিল আৰু ১৯৮১ চনত ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। ড° লৰেন্স হামফ্ৰী আৰু ড° উইলিয়াম ৱাৰবাৰ্টন উইংগেটৰ তত্ত্বাৱধানত ৰামানুজনৰ চিকিৎসা চলিল। যক্ষ্মা হৈছে বুলি ভাবি চাৰিমাহৰ পিছত, ২০ চেপ্তেম্বৰত, সেই নাৰ্চিং হোষ্টেলৰপৰা ৱেলছৰ মেনদিপ পাহাৰত অৱস্থিত যক্ষ্মা ৰোগৰ চিকিৎসালয় হিল গ্ৰোভ চেনেটৰিয়ামলৈ স্থানান্তৰ কৰা হ ’ ল। এই চেনেটৰিয়ামখন স্থাপন কৰিছিল ভাৰতীয় মূলৰ যক্ষ্মা বিশেষজ্ঞ ড° ডেভিড জেকব আৰন চাওৰি-মুথুৱে। যিহেতু সেই সময়ত যক্ষ্মাৰ ঔষধ ওলোৱাই নাছিল গতিকে মুক্ত বায়ু আৰু পৰিষ্কাৰ পৰিৱেশত ৰোগীক ৰখাৰ ব্যৱস্থা হিচাপে যক্ষ্মা চিকিৎসালয়বোৰ পাহাৰীয়া স্বাস্থ্যকৰ পৰিৱেশত স্থাপন কৰা হৈছিল। উল্লেখনীয় যে ড° চাওৰি-মুথুৱে ১৯২৮ চনত ভাৰতলৈ ঘূৰি আহি মাদ্ৰাজৰ পৰা ৩৫ কিলোমিটাৰ আঁতৰত টম্বৰম পাহাৰত টম্বৰম চেনেটৰিয়াম স্থাপন কৰে। ড° চাওৰি-মুথু ব্যক্তিগত কাৰণত ভাৰত এৰি যাব লগা হোৱা বাবে চিকিৎসালয়খন চৰকাৰে ১৯৩৭ চনত কিনি লয় আৰু বৰ্তমান সেইখন Government Hospital of Thoracic Medicine, Chennai হিচাপে জনাজাত। পিছে ৰামানুজনক হিল গ্ৰোভ চেনেটৰিয়ামত বেছি দিন ৰখা নহ ’ ল। দুমাহৰ পিছত তেওঁক পুনৰ ডাৰ্বিশ্বায়াৰত অৱস্থিত মেটলক হাউছ চেনেটৰিয়ামলৈ স্থানান্তৰ কৰা হ ’ ল। এই চেনেটৰিয়ামত ড° ফ্ৰেডেৰিক কিনকেইদ, ড° লভু ৰাম, আৰু ডাৰ্বিশ্বায়াৰ কাউণ্টি কাউন্সিলৰ যক্ষ্মা বিশেষজ্ঞ ড° উইলিয়াম হেনৰী ৱেইনৰ দ্বাৰা চিকিৎসা আৰম্ভ হ ’ ল। পিছে ৰামানুজন বৰ ভাল ৰোগী নাছিল। নিজৰ অসুখলৈ কেৰেপ কৰাতকৈ ভালকৈ অংক কৰিবলৈ নোপোৱাৰ কাৰণেহে ব্যথিত হৈছিল। মেটলক হাউছৰপৰা হাৰ্ডিলৈ দিয়া এখন চিঠিত ৰামানুজনে লিখিছিল যে তেওঁৰ কোঠাটো যথেষ্ট ঠাণ্ডা আৰু প্ৰায়েই কঁপি কঁপি কটাবলগীয়া হৈছে। কিন্তু লগতে লিখিছিল— “ ইয়াৰ বাথৰূমবোৰ বৰ ভাল আৰু উমাল!