৬৯) জয়মতী প্ৰতীকটোৰ ক্ষেত্ৰতো স্মিথৰ এই ব্যাখ্যা সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰযোজ্য। ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যবাদৰ পদানত ভাৰতবৰ্ষত হীনমন্যতাগ্ৰস্ত মধ্যশ্ৰেণীয়ে সাংস্কৃতিক জাতীয়তাবাদৰ মাধ্যমেৰে অতীতৰ গৌৰৱোজ্জ্বল ইতিহাসৰ সোঁৱৰণ কৰি এহাতে জাতীয় হীনমন্যতাৰ মনস্তাত্ত্বিক ক্ষতিপূৰণ লাভ কৰিছিল আৰু আনহাতে জাতীয় জাগৰণৰ বাবে ভিত্তি স্থাপন কৰিছিল। এই গৌৰৱোজ্জ্বল ইতিহাসৰ নিৰ্মাণত স্বাভাৱিকতেই বস্তুনিষ্ঠতাতকৈ জাতীয় আৱেগ তথা ৰোমাণ্টিকতাই প্ৰাধান্য বিস্তাৰ কৰিছিল। স্মিথেও উল্লেখ কৰিছে যে অতীত সম্পৰ্কীয় ৰোমাণ্টিকতাবাদে জাতীয়তাবাদীসকলক ৰাজনৈতিক জাগৰণৰ বাবে শক্তিশালী অস্ত্ৰৰ যোগান ধৰিছিল। জয়মতীৰ জনপ্ৰিয়কৰণৰ ক্ষেত্ৰত মূল ভূমিকা লোৱাসকলৰ ভিতৰত সূৰ্যকুমাৰ ভূঞা আছিল নামজ্বলা বুৰঞ্জীবিদ। কিন্তু তেওঁৰ গ্ৰন্থসমূহত দেখা যায় যে ইতিহাস আৰু কল্পকথা-কল্পকাহিনীৰ মাজত তেওঁ বিশেষ পাৰ্থক্য ৰখা নাছিল: তেওঁৰ ভালেখিনি ঐতিহাসিক সৃষ্টিয়েই অৰ্ধ-ঐতিহাসিক আৰু অৰ্ধ-কাল্পনিক। ‘ Lachit Barphukan and His Times ’ খন যেনেকৈ কাল্পনিক সংলাপাদিৰে ভৰপূৰ, ঠিক তেনেকৈয়ে ‘ জয়মতী উপাখ্যান ’ খনো এখন ছদ্মবেশী বুৰঞ্জীপুথি – অথচ পুথিখনৰ ক ’ তোৱে উল্লেখ কৰা হোৱা নাই যে আধুনিক লেখক এজনে ৰচনা কৰা সেয়া এক কল্পকাহিনী। ইতিহাসবিদ কুমকুম চেটাৰ্জীয়ে এনেধৰণৰ ঐতিহাসিক ৰচনাসমূহক ‘ জনপ্ৰিয় আৰু ৰোমাণ্টিক ইতিহাস ’ বুলি অভিহিত কৰিছে। চেটাৰ্জীৰ প্ৰসংগ উল্লেখ কৰি জয়ীতা শৰ্মাই এই সম্পৰ্কে লিখিছে: ‘ . . . they combined and commingled fragments of historical “ fact ” with stories and accounts of cultural value and antiquity to better inspire and rejuvenate readers. ’ (‘ Empire ’ s Garden: Assam and the Making of India ’, p. 224) জয়মতী সম্পৰ্কীয় ঐতিহাসিক ৰচনাসমূহত থাকিলেও সাহিত্যিক সৃষ্টিৰাজিত এনে বাদ-বিবাদৰ থল নাই। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই ‘ জয়মতী কুঁৱৰী ’ নাটকৰ প্ৰথম তাঙৰণৰ (১৯১৫ চন) পাতনিত স্পষ্টভাৱে লিখিছে: ‘ . . .