– উৎপল ফুকন প্ৰাক-প্ৰাথমিকৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয়লৈকে — বিদ্যালাভৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰক্ৰিয়াটো যথেষ্ট দীঘলীয়া। সময় খৰচী আৰু ব্যয়বহুল এই প্ৰক্ৰিয়াটোৰ নিৱেশৰ জোখাৰে আমি আচলতে লাভান্বিত হওঁনে নহওঁ তাক বিচাৰি চোৱাৰ এক প্ৰক্ৰিয়া লাহে লাহে আৰম্ভ হ ’ বলৈ ধৰিছে। নিজৰ জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰাই দেখিছোঁ— আনুষ্ঠানিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পাছত যোৱা ১০-১২ বছৰে নিজে আহৰণ কৰা শিক্ষাখিনিক লৈহে খাই-বৈ আছোঁ; আনুষ্ঠানিক শিক্ষাই মোক জীৱিকাৰ সুবিধা দিয়া নাই, দিছে নিজে আহৰণ কৰাখিনিয়েহে। বিদ্যালয়ৰ পৰা লাভ কৰা শিক্ষাখিনিক বুনিয়াদ বুলি ধৰিব পাৰিনে নোৱাৰি আৰু যদি পাৰি কেৱল বুনিয়াদ গঢ়িবৰ বাবে ইমান দীঘলীয়া সময় আৰু অৰ্থ ব্যয় কৰাৰ প্ৰাসংগিকতাক চালি-জাৰি চোৱাৰ বাবেই এই লেখাটো আগবঢ়াইছোঁ। দুজন ব্যক্তিৰ কথা প্ৰসংগক্ৰমে উল্লেখ কৰিব খুজিছোঁ। প্ৰথমজন ব্যক্তিৰ নাম Asim Qureshi। তেখেতে অক্সফ ’ ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পদাৰ্থ বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত Barclays Capital, Londonত Investment Banker হিচাপে কাম কৰি পাছলৈ Morgan Stanleyলৈ যায় আৰু বৰ্তমান চাকৰি বাদ দি নিজৰ ৮টা প্ৰতিষ্ঠান পৰিচালনাত মনোনিৱেশ কৰি আছে। তেওঁৰ ৩টা সন্তান ক্ৰমে Maryam (জন্ম ২০০৪), Danyal (জন্ম ২০০৬) আৰু Sabeen (জন্ম ২০০৮) ৷ ২০১৩ চনলৈকে সন্তানকেইটাই নিয়মীয়া বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা লাভ কৰি আহিছিল। ২০১৩ চনৰ পৰা তেওঁ ল ’ ৰা-ছোৱালীকেইটিক বিদ্যালয়ৰ পৰা আঁতৰাই ঘৰতে পঢ়ুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইতিমধ্যে মৰিয়মে IGCSEত (UK 16+ exam) ১২ বছৰ বয়সতে ৫টাকৈ A * লাভ কৰাৰ উপৰি প্ৰাণীবিদ্যা আৰু পদাৰ্থবিদ্যাত (A Level, UK 18+ exam) A লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। দান্যাল নামৰ সন্তানটিয়ে ১০ বছৰ বয়সতে একেটা পৰীক্ষাত ৩টা A * আৰু ছাবিন নামৰ সন্তানটিয়ে ৮ বছৰ বয়সতে একেটা পৰীক্ষাত A লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। সন্তানকেইটিয়ে বৰ্তমান নিজস্ব প্ৰতিষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰি উপাৰ্জনৰ বাবে হাত মেলিছে (মন কৰিব ডাঙৰ সন্তান মৰিয়মৰ বয়স এতিয়া ১৪ বছৰহে মাত্ৰ) । পাঠকসকলে হয়তো ভাবিব পাৰে যে বিদ্যালয়লৈ নোযোৱাৰ বাবে সন্তানকেইটিৰ নিশ্চয় সামাজিক কৌশলসমূহৰ বিকাশ বাধাপ্ৰাপ্ত হৈছে। পিছে জানি আচৰিত হ ’ ব যে তেওঁলোক কেৱল পঢ়াতে নহয় খেলা-ধূলা, বন্ধুত্ব গঢ়া বা আন সামাজিক দিশতো পাৰ্গত আৰু তিনিওটা সন্তানেই ৫টাকৈ ভাষাত কথা পাতিব পাৰে। মন কৰিবলগীয়া কথা হ ’ ল— কোনো এটি সন্তানেই বিদ্যালয়ত পঢ়ি থকা সময়ছোৱাত শিক্ষকৰ দ্বাৰা উচ্চ বুদ্ধিমত্তাৰ ছাত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱা নাছিল। সন্তানকেইটিয়ে বিদ্যালয়ৰ পৰা লাভ কৰা শিক্ষাত দেউতাক সন্তুষ্ট হোৱা নাছিল আৰু মন কৰিছিল যে বিদ্যালয়লৈ গাড়ী চলাই গৈ থকা ১৫ মিনিটমান সময়ত মৌখিকভাৱে দিয়া অংকৰ শিক্ষা বিদ্যালয়ত দিনটো থাকি লাভ কৰা অংকৰ শিক্ষাতকৈ বেছি লাভদায়ক আছিল। সেইবাবে দেউতাকে মাকৰ সৈতে আলোচনা কৰি সন্তানকেইটিক ঘৰতে পঢ়ুৱাবলৈ মনস্থ কৰিছিল।